Shikamoo

In het Kiswahili spreekt men ouderen – en mensen van hogere stand of rang – normaal aan met ‘shikamoo’. Er is geen echte vertaling voor maar het getuigt van respect en het is erg beleefd. Het gepaste antwoord is ‘marahaba’ en ook hiervoor heb ik nog nooit een vertaling gehoord, het is een soort ‘ik aanvaard je respect, dank je’.

Van alle dingen die ik mijn kinderen perse wil bijbrengen is goede manieren en dus respect allerhande wel eentje die vrij hoog op mijn lijstje staat. Het gaat voor mij dan niet zozeer om oudere mensen, oud worden gebeurt toch vanzelf, maar de idee dat ze beseffen dat iedereen en alles zijn verhaal heeft, vind ik best mooi. Als je je bord niet leeg eet omdat je geen honger hebt, mij goed, maar iemand heeft die groenten geplant, iemand heeft ze gekocht en iemand heeft ze voor je bereid.

Het is een algemeen gebruik in Afrika dat me wel aanstaat.

Anderzijds is er dan weer een te hoog respect voor overheidsmensen, ambtenaren, politie en consoorten – want zelfs als die mensen corrupt zijn, wordt het gewoon aanvaard. Dat stamt natuurlijk uit het communisme en doordat goede scholing en kritisch denken hier nog niet algemeen ingeburgerd zijn, hebben de ‘powers that be’ altijd gelijk.
Ook blanken worden soms onterecht verafgood, ik word ook langs alle kanten geshikamoot, en ik twijfel er niet aan dat ze dat vaak doen omdat ze ervan overtuigd zijn dat we meer geld hebben.

Maar dit is een land waar er als bejaarde, moeder, leerkracht, baas.. nog per definitie respect met die titel gepaard gaat. Een oudere die traag wandelt, stoor je misschien in je gejaagde bestaan maar heeft vast al een pak ervaring en boeiende verhalen, dat idee vind ik mooi.

Als ik in Belgie op restaurant ging met mijn baby, bekroop het gevoel me vaak dat de ober me wel kon schieten dat ik een kind had meegebracht maar hier in Afrika zegt het personeel steevast “ooooh, mag ik haar eens vasthouden”.
Als mensen me vragen wat ik doe en ik zeg “mimi ni mwalimu” (ik ben leerkracht) dan krijg je zo’n welgemeende lach als beloning, ongelooflijk, alsof je de wijze bent in wiens handen ze de toekomst van de jeugd willen leggen. In Westerse landen worden leerkrachten toch nog vaak bekeken als ‘those who can’t hack it in the real world‘.
Zodra je kinderen hebt gekregen, wordt je ook omgedoopt tot ‘mama X’, met de naam van je eerstgeborene in je titel, alsof het een trofee betreft (en dat is ook zo). Ik ben dus mama Axelli, Aart’s moeder is dus mama Nils, naar zijn oudere broer.

Laten we dus hopen dat er veel geld wordt geinvesteerd in opvoeding en scholing, dat gefundeerde kritiek zijn intrede doet, maar ook dat dit gebruik daarmee niet verdwijnt..

 

2 thoughts on “Shikamoo

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.